Burgerinitiatief en referendum

Indienen van een burgerinitiatief

U kunt voorstellen indienen bij de gemeenteraad. Het gaat dan om voorstellen die een bijdrage leveren aan de kwaliteit van de samenleving en de inrichting van Houten.

Aan het indienen van een burgerinitiatief zijn voorwaarden verbonden:

  • Het voorstel moet gaan over een onderwerp waarover de raad kan beslissen. Twijfelt u of een onderwerp geschikt is voor een burgerinitiatief dan kunt u contact opnemen met de griffier, via het griffiesecretariaat, telefoon (030) 63 92 785;
  • De indiener en ondersteuners van het burgerinitiatiefvoorstel zijn inwoner van Houten en kiesgerechtigd, of Houtenaren van 16/17 jaar die vanaf hun 18de aan de gemeenteraadsverkiezingen mogen deelnemen;
  • Het voorstel moet door tenminste 25 personen ondersteund worden met een handtekening.

Om een burgerinitiatiefvoorstel in te dienen, gebruikt u het formulier Verzoek burgerinitiatiefvoorstel. Ook voor de ondersteuningsverklaringen gebruikt u een standaardformulier: Ondersteuningsverklaringen burgerinitiatiefvoorstel. Voordat u een burgerinitiatiefvoorstel indient, adviseren wij u de Verordening Burgerinitiatief te lezen.

De formulieren 'verzoek burgerinitiatiefvoorstel (pdf, 20 KB)' en 'ondersteuningsverklaringen burgerinitiatiefvoorstel (pdf, 67 KB)' kunt u downloaden.

Wilt u meer weten over het burgerinitiatief, neem dan contact op met de griffie, tel. (030) 63 92 785.

Referendum

In de Houtense referendumverordening is geregeld dat op initiatief van de raad of inwoners een referendum kan worden gehouden. Een referendum is een ‘volksstemming’. Alle stemgerechtigde burgers mogen zich dan uitspreken over een bepaald politiek onderwerp. Er is meestal één bepaalde stelling, waarop ja of nee (of blanco) gestemd kan worden.

De uitkomst van het referendum is een advies van de stemgerechtigde inwoners van Houten aan de gemeenteraad. Het referendum is dus niet bindend. Uw gemeenteraadsleden zullen de uitkomst van het referendum mee laten wegen in hun besluit.

De procedures rondom het referendum zijn in 2006 vastgelegd in de Referendumverordening.

Waarover kan het gaan?

Het referendum moet gaan over een onderwerp dat op de agenda van de gemeenteraad staat. Een aantal onderwerpen wordt uitgezonderd, zoals de vaststelling van de begroting en belastingen.

Hoe gaat het in zijn werk?

Inwoners kunnen de raad verzoeken een referendum te houden door het indienen van een inleidend verzoek. Dit verzoek moet ondertekend zijn door tenminste 0,7% van de kiesgerechtigden bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen, tot een maximum van 200 mensen.

Wordt het inleidend verzoek gehonoreerd, dan volgt er een definitief verzoek. Dit moet ondertekend zijn door ten minste 7% van de kiesgerechtigden bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen (met een maximum van 2.250). Uiteindelijk beslist de raad of er echt een referendum komt.

U kunt het formulier voor het verzamelen van handtekeningen voor het inleidend verzoek opvragen bij de griffie. Nadat de gemeenteraad instemt met het inleidend verzoek, kunt u bij de griffie het nieuwe formulier opvragen voor het verzamelen van de nieuwe handtekeningen voor het definitief verzoek tot het houden van een referendum. De griffie kunt u bereiken via griffie@Houten.nl of telefonisch: (030) 63 92 785.

Wanneer is de uitslag geldig?

Het referendum is geldig als tenminste 30% van de kiesgerechtigden een geldige stem heeft uitgebracht. De uitslag wordt berekend op basis van een meerderheid van het totaal aantal uitgebrachte, geldige stemmen.

Foto Jan van der Valk

Jan van der Valk

Mijn naam is Jan van der Valk. Ik ben geboren op 3 november 1950 in Utrecht. Woonachtig in Houten sinds juni 1985. We woonden voorheen in Vleuten en zijn na een lange zoektocht uiteindelijk in Houten terechtgekomen vanwege de scholen voor onze twee dochters en vanwege de stedenbouwkundige opzet van Houten. Wij wonen sinds 2000 in Houten-zuid. Ik ben 47 jaar ambtenaar van de gemeente Utrecht geweest. Ik was onder andere bestuursadviseur van twee burgemeesters en een wethouder. Tevens was ik voorzitter van de raad van bestuur van Algemene Woningstichting Houten (in 2006 met woningstichting Dr. Schaepman gefuseerd tot woningcorporatie Viveste).

Foto Charlotte Wagenaar

Charlotte Wagenaar

Als onderzoeker houd ik mij bezig met referendumprocessen, verkiezingen en democratische innovaties. Ik promoveer op ontwerpkeuzes voor multi-optie referenda aan de universiteit van Tilburg. Mijn kennis zet ik in de praktijk in als lid van diverse lokale referendumcommissies, waar ik deze uitwissel en samenbreng met de kennis van mede-commissieleden met een andere expertise. Zo komen we samen tot doordachte adviezen voor alle stappen van het referendumproces. Daar komt veel bij kijken: van handtekeningen verzamelen tot advies over de vraagstelling en van subsidieverlening tot toezicht op de informatievoorziening.

Naast mijn werk aan verschillende universiteiten heb ik gewerkt bij de Kiesraad en de afdeling Kiezers buiten Nederland en ben ik internationaal verkiezingswaarnemer voor het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het interessante aan verkiezingen en referenda is dat er niet één beste model is voor hoe ze ontworpen en gebruikt kunnen worden, maar dat er sprake is van verschillende ontwerpkeuzes met eigen voor- en nadelen. De uitdaging is om op de situatie te reflecteren en te adviseren over de meest passende keuzes.

Foto Marion Verbeek

Marion Veerbeek

Ik werk bij het Team lokale democratie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Op dit moment houd ik mij bezig met het dossier lokale politieke partijen en maak ik deel uit van het programma Democratie in Actie (een samenwerkingsprogramma van het ministerie van BZK, de VNG en de beroeps- en belangenverenigingen), binnen dit programma specifiek met het onderdeel Quick Scan.

Wat betreft het onderwerp referendum, ik ben al jarenlang verantwoordelijk voor het referendumdossier bij de VNG. De werkzaamheden lopen uiteen van het opstellen van een (herziene) model referendumverordening, overleggen met het Rijk in het geval van een nationaal referendum(wet) tot het adviseren van gemeenten/raadsleden met vragen over hun eigen referendum (verordening). Ik heb mijn kennis over lokale referenda vergroot door sinds een jaar of 15 actief te zijn in referendumcommissies bij gemeenten.

Naast de gemeente Houten ben ik nog lid, en soms voorzitter, van 10 andere gemeentelijke referendumcommissies. Doordat een referenduminitiatief niet vaak voorkomt is dat geen probleem. De meeste referendumcommissies zijn 'slapend'. Ik heb in de afgelopen jaren in 5 gemeenten een heel referendumproces meegemaakt. En een aantal referenduminitiatieven die nooit tot een referendum zijn gekomen (bijvoorbeeld doordat er te weinig handtekeningen werden opgehaald voor een definitief verzoek). Elk referendum is anders, mede doordat elke gemeente en elke verordening anders is. 

Als er een referendum wordt georganiseerd in Houten en u wilt campagne voeren, dan kunt u daarvoor financiële ondersteuning krijgen. Bent u een rechtspersoon of wilt u met tenminste drie kiesgerechtigden een voor-, tegen- of neutrale campagne voeren? Dan kunt daarvoor een beroep doen op de Subsidieregeling Referendum Gemeente Houten van januari 2021.

Via een speciale subsidiepagina kunt u subsidie aanvragen, zodra de regeling is opengesteld.

De referendumcommissie

Houten heeft een onafhankelijke referendumcommissie. Deze is ingesteld door de gemeenteraad. De taken van de referendumcommissie staan in de Referendumverordening Houten. De commissie beoordeelt of een referendumverzoek aan de eisen voldoet. Ook adviseert zij de gemeenteraad over de vraagstelling van een referendum.

De commissie geeft onder andere advies – gevraagd en ongevraagd - aan de gemeenteraad en het college van burgemeester & wethouders. De referendumcommissie geeft verder het college advies over aanvragen om subsidie voor het voeren van campagne. Ook behandelt zij klachten over de manier van campagnevoeren of over de neutrale informatievoorziening.

De referendumcommissie handelt volgens het Reglement Werkwijze Referendumcommissie. De referendumcommissie bestaat uit deskundigen die geen binding hebben met de gemeentelijke organisatie. In de commissie zitten Charlotte Wagenaar (voorzitter), Marion Veerbeek en Jan van der Valk. U bereikt de commissie via referendumcommissie@houten.nl.

De adviezen die de referendumcommissie geeft zijn openbaar. U vindt de tot nu gegeven adviezen bij het desbetreffende referendum.

Referendum Ruimtelijke Koers

Het eerste en tot nu toe enige referendum dat in Houten is gehouden, vond plaats op 17 maart 2021 tegelijk met de Tweede Kamerverkiezingen:

het referendum Ruimtelijke Koers.

De gemeenteraad stemde op 1 december 2020 unaniem in met het inleidend verzoek tot het houden van een referendum. Op 19 januari 2021 stemde de raad unaniem in met het definitief verzoek tot het houden van een referendum. Dat betekent dat het raadsvoorstel een voorgenomen besluit wordt.

Vervolgens heeft de gemeenteraad op 19, 20 en 21 januari 2021 drie avonden gedebatteerd over het raadsvoorstel Ruimtelijke Koers. Volgens de referendumverordening 2006 stemt de raad daarna over de ingediende moties en amendementen. Op 21 januari 2021  stemde de gemeenteraad over 80 moties en amendementen Ruimtelijke Koers die de raad indiende. Vervolgens is de stemming over het raadsbesluit zelf aangehouden tot na het referendum van 17 maart 2021.

De referendumvraag die de inwoners op advies van de referendumcommissie bij het referendum is voorgelegd, luidde: ‘Bent u voor of tegen het voorgenomen raadsbesluit over de Ruimtelijke Koers Houten 2040?’

Uitslag Referendum Ruimtelijke Koers Houten 2040

  Percentage Aantal stemmen
Voor: 32,7% 9.525 stemmen
Tegen: 65,9% 19.185 stemmen
Blanco: 1,1% 329 stemmen
Ongeldig: 0,3% 74 stemmen
Opkomst: 76% 29.113 stemmen
Totaal stemgerechtigden: 100% 38.320 stemmen

Proces verbaal van het Hoofdstembureau

Op 30 maart 2021 heeft de gemeenteraad unaniem de rechtmatigheid en rechtsgeldigheid van het referendum Ruimtelijke Koers vastgesteld.
In diezelfde vergadering heeft de raad in een duidingsdebat gesproken over de betekenis van de uitslag van het referendum. Daarna heeft de gehele gemeenteraad van Houten unaniem tegen het raadsbesluit Ruimtelijke Koers gestemd.

Adviezen referendumcommissie referendum Ruimtelijke Koers